كانت ده‌ڵێت"به‌جۆرێك به‌ كه‌ بتوانیت به‌ هه‌ركه‌سێك بڵێیت وه‌ك من ڕه‌فتار بكه‌"‌    د.عه‌لی شه‌ریعه‌تی،ده‌لێت" ئه‌وه‌ی له‌ ناوه‌ڕۆكی حه‌ج نه‌گه‌یشتبێت له‌ مه‌كه‌ به‌ جانتایه‌كی پـڕ له‌ دیاری و به‌ مێشكێكی به‌تاڵەوە دەگەڕێتەوە"‌    سه‌ید قوتب ده‌لێت : په‌رستنی‌ خودا له‌وه‌ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ به‌ ته‌نها ئه‌و به‌ خودا دابنرێت،چ له‌ عه‌قیده‌دابێت،یان چ له‌ په‌ رستن و چ له‌ یاساو شه‌ریعه‌تدابێت ‌    كارڵ پۆپەر ده‌لێت : كەسانێك كە بەڵێنی بەهەشتمان بۆ ئەو دنیا دەدەنێ‌، خۆیان ئەم دنیایان لێ كردوین بە جەهنم ‌    ئیبن مه‌سعودفه‌رمویه‌تی‌"ئه‌گه‌ر كه‌سێك 70 ساڵ له‌ خه‌ڵوه‌تدابێت و خواپه‌رستی‌ بكات،به‌ڵام كه‌سێكی‌ زاڵمی‌ خۆش بوێت ،ئه‌وا خوایی‌ گه‌وره‌ له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌كه‌یدا زیندوی‌ ده‌كاته‌وه‌"‌    مەولاناى رۆمی - عشق وەک دەستنوێژ وایە، سوبحانەڵا هەر ئەوەندەى شکت کرد، ئەشکێت.. ‌   
جیاوازی لە نێوان سیحری ساحیران و كەڕاماتی پیاو چاكان..<br> جیاوازی لە نێوان سیحری ساحیران و كەڕاماتی پیاو چاكان..

مامۆستا علي خان
سەرەتا بۆ باسكردنی ئاوها بابەتێك؟ بەداخەوە باسی جیاوازی نێوان كەڕامات وسی‌
مه‌لا محه‌مه‌دی‌ چروستانی‌ مامۆستای‌ شیعر و ئیمان ‌
‌<br> مه‌لا محه‌مه‌دی‌ چروستانی‌ مامۆستای‌ شیعر و ئیمان ‌ ‌

ئا: زاهیر سدیق
چروستانی‌ یه‌كێكه‌ له‌ شاعیرانی‌ كورد، هه‌ر له‌منداڵییه‌وه‌ له‌كه‌شێكی‌
مێژووى کاکه‌ییه‌کان؛ ئایین و باوه‌ڕى یارسان <br> مێژووى کاکه‌ییه‌کان؛ ئایین و باوه‌ڕى یارسان

بابه‌تی تایبه‌ت
"له‌ ترسى خوداوه‌ ئێمه‌ دیندارى ناکه‌ین، به‌ڵکو له‌ خۆشه‌ویستیمانه‌و‌
 ئایین و پێوەندییە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکانی کوردستان لە دیدی پرۆفیسۆر مارتین ڤان بروینسێن
 <br> ئایین و پێوەندییە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکانی کوردستان لە دیدی پرۆفیسۆر مارتین ڤان بروینسێن

سەباح موفیدی
مارتین ڤان بروینسێن (لەدایکبووی 10ی تەموزی 1946) مرۆڤناس و نووسەری ‌
دكتۆر عوزێر حافز : دوور نییه‌، لایه‌نێكى ئیسلامى دروست ببێت
<br> دكتۆر عوزێر حافز : دوور نییه‌، لایه‌نێكى ئیسلامى دروست ببێت

جودى نیوز: تایبه‌ت
دكتۆر عوزێر حافز نه‌زیر، ئه‌ندامى خولى پێشووى په‌ڕله‌مانى عێراق، له‌سه‌ر‌
 قەشە ریان بولص عطو : پیاوانی ئایینی رۆڵی ریفۆرمیان لە كۆمەڵگەدا هەیە قەشە ریان بولص عطو : پیاوانی ئایینی رۆڵی ریفۆرمیان لە كۆمەڵگەدا هەیە‌

كریستیانەكان بەگرنگییەوە دەڕواننە داهاتووی كوردستان و ئەو هەڕەشانەی هەرێمەكە رووبەڕوویان د‌
 " ئه‌وه‌ى ڕیفۆڕمى ئاینى فه‌رزى ده‌كات واقعێكى كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ نه‌ك بیرمه‌ندو ده‌سه‌ڵات "‌
ئا: شیروان محه‌مه‌د ئه‌مین
دكتۆر عادل باخه‌وان،نوسه‌رو ڕۆشنبیر، مامۆستایى زانكۆى ئیفرى‌
وه‌لامى چه‌ند پرسیارێك گرنگ له‌سه‌ر په‌یوه‌ندی‌ به‌ینی‌ ژن و میرد
وتاره‌گه‌رمه‌كانی‌ مزگه‌وتی‌ ئیمان هه‌ڵه‌شه‌یی‌ پێوه‌ دیار بوو
محمد پێخه‌مبه‌ر (د.خ)به‌رزی‌ و به‌ڕێزی‌ پیاو به‌ مامه‌ڵه‌كردنی‌ له‌گه‌ڵ ژناندا ده‌كاته‌ پێوه‌ر
گه‌وره‌ترین درۆی‌ مرۆچ له‌ مێژوودا ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ به‌ زمان و به‌ ناوی‌ خوداوه‌ قسه‌ی‌ كردووه‌
یه‌كه‌م هه‌نگاو به‌ره‌و عه‌قڵ ده‌بێته‌ یه‌كه‌م بزمار بۆ تابووتی‌ ئیسلام
ئێستخارە چییە؟

نوێژى ئيستخاره چۆن ده كرێ و چ دوعايه ك ده خوێندرێت؟
من پێشتر زۆر نوێژم چوە .یان هەندیكیانم بە ئەنقەست چواندوە .بەلام ئیستا زۆر بەشیمانم.چۆن قەرەبوی بكەمەوە.

په نجه جولاندن له کاتی تحیات سونته؟

ئایا له‌ ئیسلامدا سێكسى ته‌له‌فونى زینایه‌؟

جیاوازی لە نێوان سیحری ساحیران و كەڕاماتی پیاو چاكان..



15/11/2017
مامۆستا علي خان
سەرەتا بۆ باسكردنی ئاوها بابەتێك؟ بەداخەوە باسی جیاوازی نێوان كەڕامات وسیحر وەلی خوا وساحیر دەكەین وبەچی دەناسرێنەوە، چونكە ساحیر زۆر لەوە پیسترە بەراوردی بكەین لەگەڵ وەلی خوادا، بەڵام چونكە نەزانی ونەفامی باڵ دەكێشێت بەسەر ئوممەتدا، ئەو كات ناچار دەبین بەراورد بكەین وجیایان بكەینەوە، بۆ ئەوەی خەڵكی پاك وپیس وپیاوچاك و پیاو خراپیان لێ‌ تێكەڵ نەبێت.
تا وای لێهات ساحیر كە لە سەرسەخترین دوژمنانی خوایە بكرێ بە نزیكترین دۆستانی خوا..
سەرەتا با بزانین كەڕامات چیە؟
كەڕامات بە كوردی واتە: ڕێزلێنان.
لە زاراوەشدا: شتێكی نا ئاساییە، خوای گەورە پیشانی هەندێك لە بەندە چاكەكانی خۆی دەدات وبانگەشەی پەیامبەرایەتی لەگەڵدا نیە ودەستپێكیشی نیە.
كە وتمان: شتێكی نا ئاساییە: واتە: لە عادەتی ڕۆژانەدا شتی وا بە بەردەوامی ڕونادات.
كە وتمان: خوای گەورە پیشانی هەندێك لە بەندە چاكەكانی خۆی دەدات: واتە: ئەو بەندانەی كە پابەندن بە ئەحكامەكانی شەریعەتەوە، ئەمەش بە پێچەوانەی ئەو ناعادەتیانەی كە شەیتان پیشانی دۆستەكانی خۆی دەدات بۆ ئەوەی خەڵك گومڕا بكەن، ئەمەش كەڕامات نیە بەڵكو ئیستیدراجە.
نمونەش وەكو هاوەڵانی ئەشكەوت «أصحاب الكهف»، وچیرۆكی عومەر -رچی الله عنه-لەگەڵ ساریەی جانگاوەردا، ولەگەڵ دەیان وسەدان چیرۆكی تر كە لە كتێبەكانی حەدیس وسیرەتنامەدا هاتوە. بەڵام هەندێك جار ئەو زانستەی كە خوا سبحانە بە بەندەكەی خۆی دەیبەخشێت وئەویش بڵاوی دەكاتەوە لەوە دەچێت لە چەندین كەڕامات باشتر بێت، ولەو كەراماتانەی كە سەلەفی صاڵەحمان باسیان لێوە كردوە، پابەند بونە بە قورئان وسوننەت وكارپێكردنی وڕازی بون پێی.
هەروەها نەبونی كەرامات لە بەندەیەكدا نیشانەی ئیمان لاوازی نیە، چونكە كەڕامات هەندێك جار بۆ:
١. پتەوكردنی ئیمانی بەندەیە، هەربۆیە زۆرێكی هاوەڵان كەڕاماتی پیشان نەدراوە، بەهۆی بەهێزی ئیمانیان وكامڵێتی یەقینیان.
٢. بۆ ئیقامەكردنی بەڵگەیە بەسەر دوژمنەوە.
٣. یان ڕونكردنەوەی هەقێك وپوچەڵكردنەوەی ناهەقێك.
٤. بەهاناوە هاتنی لە تەنگانەیەكدا... تا كۆتایی ئەو هۆكارانەی كە حیكمەتن لە پیشاندانی كەرامەت.
كەڕاماتیش هەندێك مەرجی هەیە لەوانە: دژی فەرمان وحوكمێكی شەرعی نەبێت، دژی بنەمایەكی ئیسلام نەبێت، بۆ زیندو ڕو بدات، هەركام لە مەرجانەی لە دەستدا ئەوە كەڕامات نیە یان خەیاڵە یان درۆیە ویان ڕێزی شەیتانە وڕێزی خوا -سبحانە- نیە.
هەروەها كەڕامات هیچ حوكمێكی شەرعی پێ دانامەزرێت وهیچ حوكمێكی شەرعیشی پێ پوچەڵ نابێتەوە، ئەمەش لەبەر ئەوەی سەرچاوەكانی شەرع دیارن.
كە كەرامات پیشانی موسڵمانێكیش درا ئەبێت شوكری خوا سبحانە- بكات وباسی نەكات وگوێی پێ نەدات وبیری سەرقاڵ نەكات وفشەیی پێوە نەكاتوبەهۆی ئەوەوە داوای سەر مەجلیس نەكات، چونكە دوایی لەناوی دەبات –وەك ئیبن جەوزی لە «صید الخاطر»دا باسی كردوە- بەڵكو ئەبێت داوای ئەوە بكات لە پەروەردگارەكەی بەردەوامی پێ كەرەم بكات وتاقی نەكاتەوە بە شتێك توانای نیە لە ئاستیدا، چەندین كەس وایان كرد تیاچون وگومڕا بون.
پاشان دۆستانی خوا چەند نیشانەیەكیان هەیە، خوا -سبحانە- باسی كردون وپەیامبەر صلی الله علیه وسلم ڕونی كردۆتەوە، لەوانەش سورەتی الفرقان ٦٣-٧٦، البقرە: ١-٥، المۆمنون:١-١١، البقرە:١٧٧ بەڵكو قورئان پڕە لەباسی صیفاتی ئەولیا وپیاوچاكان. لێرەوە بۆمان ڕون دەبێتەوە كە كەڕامات بەوەلی خوا دەدرێت.
ئێمەی ئەهلی سوننە وجەماعەت بە پێچەوانەی موعتەزیلە وجەهمیەكان وهاوشێوەكانیان بڕوامان بە كەڕامات هەیە، بەڵكو لە كتێبی زانایانماندا -بە تایبەت كتێبەكانی تەوحید وعەقیدە- بەشێك لە بەشەكانی باسی ئەوە دەكات كە بڕوامان بەكەڕامات هەیە وكەڕامات حەقە، بەڵام تەنها ئەوەندە هەیە: كەڕامات بەكێ‌ دەدەرێت؟
خەڵكانێك تۆمەتمانتێدەگرن كە بڕوامان بە كەڕامات نیە:
پڕ بە دەم ودڵم دەڵێم ولەترسیشدا نایڵێین: ئێمە بڕوامان بەكەڕامات هەیە بەوشێوازەی لە قورئان وسوننەت وژیانی هاوەڵان وپیاوچاكاندا هاتوە، بەڵام ئەوەندە هەیە:
ئێمە درۆزن بەوەلی خوا نازانین.
فێڵباز بەوەلی خوا نازانین.
پارە خۆر ومشەخۆر لەسەر سكی خەڵك بە وەلی خوا نازانین. شتە نائاساییەكانیشی بە ڕێزلێنانی شەیتان دەزانین، نەك ڕێزی الله -جل جلالە-.
كەڕامات خوای گەورە بە بەندەی دەدات كە هەندێك جار بۆ جێگیركردنی بەندە خۆیەتی وهەندێك جاریش بۆ دەوروبەرەكەیەتی بەڵكو بەڵگەی خوا ببینن.
بەڵام لە مەجلسێكدا دادەنیشنوسەدەها قاپ برنج دەخۆن، وچەندین ئاژەڵ دەخۆن! ئەمە چ كاراماتێكە؟!! ئەمە چڵێسی ونەوسنیە یان كەڕاماتە؟! كە لەخەڵكانێك تێكەڵ بوە.
بەڵكو پێوەر لەلای ئێمەی سوننی مەزهەب كاروكردەوەیەتی، واتە: تا چەند پابەندی قورئان وسوننەتە.
هەر وەكو پێشەوامان شافعی -ڕەحمەتی خوای لێبێت- دەفەرموێت : ئەگەر كەسێكتان بینی بەئاسماندا دەفڕی وبەسەر ئاودا ڕێی دەكرد، سەیری كاروكردەوەی بكەن بزانن ڕێكی سوننەتە.
موسوڵمانی یەكتاپەرست ئێمە لاریمان لەوەدا نیە كە مرۆڤ بفڕێت یان بەسەر ئاودا بڕوات، یانی: لاریمان لە كەرامات نیە، بەڵكو سەیری ئەو كەسە دەكەین كە ئەوە دەكات؟ هاوەڵ هەبوە بەسەر ئاودا ڕۆیشتوە بڕوامان پێیەتی.
جا درۆزن بەوە ناناسینەوە كە بەسەر ئاودا بفڕێت، نەخێر، وەكو پێشەوامان شافیعی دەفەرموێ: سەیری شوێنكەوتنی دەكەین بۆ سوننەت.
جا ئەگەر بینیمان شوێنی سوننەت نەكەوتوە ئەوە بێ دو دڵی ئەڵێین: شەیتان هەڵی گرتوە، وەلی شەیتانە، ڕێزلێنانی شەیتانە ومەدالیای دوری لە سوننەتی پێ بەخشیوە.
لێرەشەوە تێبینیەكی گرنگ هەیە: ئەگەر دەبینی كەسێك كە لە سوننەتەوە دورە دەفڕێت، یان بەسەر ئاودا دەڕوات، ناڵێین: نافڕێت وچاوی تۆ هەڵەی كردوە.
بەڵێ‌، فڕی وبەسەر ئاویشدا ڕۆیشت، بەڵام مژدەت لێبێ شەیتان هەڵی گرتوە.
ئەگەر هاواری پێ دەكرێت و وەڵامت دەداتەوە، ئەڵێن: ئەوە شەیتانە وەڵامی دایتەوە ، ئەوە شەیتانە بەهاناتەوە هاتوە بۆ ئەوەی لەخشتەت بەرێت چونكە وەعدی داوە تاوەكو ڕۆژی قیامەت بەندەكان لەتەوحید دوربخاتەوە، شەیتان تەنها ئەوەی دەوێت كە شیرك قەرار بدرێت وەك: هاوار بكرێتە غەیری خوا و..هتد.
بۆیە دەبێ‌ وەلی خوا وساحیرمان لێ‌ تێكەڵ نەبێت، وەلی خوا ئەوەی دەینوسێ ودەیڵێ‌ ودەیكا زانراوە، بەڵام ساحیر ئەوەی دەینوسێ ودەیڵێ ودەیكا زۆرێكی نەزانراوە، نوسینەكانی زۆر بەزەحمەت دەخوێنریتەوە.
ئەم قورئانە جوانە بەشێوازێك دەنوسێت وتێكدانێك تێكی دەدات بە ئەستەم دەزانین چی نوسیوە، ئا ئەمە وەلی شەیتانە.
ساحیر ورتەورت دەكات، تەنها خۆی دەزانێت چی دەڵێت بەڵام وەلی خوا قورئان بە ئاشكرا دەخوێنێت.
هەیە شەو دەخەوێت وسبەی هەڵدەستێت دەڵێ‌ بەشم دراوە، تەماشا دەكەین دوای دو ڕۆژ لەبەردەم دەرگاكەی ڕیز دەگیرێت. الله أكبر ئەمە نەفامی ونەزانییە، ئوممەتی موحەممەد صلی الله علیه وسلم زۆر لەوە ژیرتر وتێگەیشتوترە بەو شێوەیەی لێبێت، با هۆشیار وبێداربین.
ساحیر ئەوەی كە دەیكات پەنا بۆ شەیتان دەبات سوجدەی بۆ دەبات لێی دەپاڕێتەوە، وەلی ڕاستەقینەی خوا سبحانە بە پێچەوانەی ئەمەوەیە.
سیحر پوچەڵ دەكرێتەوە بەڵام كەرامەت پوچەڵ ناكرێتەوە.
سیحر زانستێكە بە فێربون وهەوڵ وتەقەلا وشەكەتبون بەدی دێت، بەڵام كەرامەت فەزڵ ودیاری وبەخششی خوایە.
وەلی خوا بیروباوەڕ وجل وبەرگی پاكە ودەست بەدەست نوێژەوەیە، بە پێچەوانەی ساحیر. ساحیر هەر بە دەم وچاویەوە دیارە دوژمنی خوایە وڕەش هەڵگەڕاوە، بۆیە ڕوی ڕەشە، بەڵام وەلی خوا ڕوی گەشە.
خاڵێكی تر -ئەم خاڵەش زۆر گرنگە- وەلی خوا پێنچ فەرزەكە لە مزگەوتە.
هەربۆیە كەسێكتان بینی بەیەك قسە شیفای نەخۆش دەدەات ، بەڵام لە نوێژی جەماعەت نەتان دەبینی بڕوای پێ مەكەن، درۆزن ودەججالە.
بزانن خوای گەورە شیفا لەسەر دەستی كەسێك نادات لە مزگەوتەكاندا نوێژ نەكات، شیفا لەسەر دەستی كەسێك نادات ئەهلی جومعە وجەماعەت نەبێت.
بۆیە تەماشادەكرێت بزانرێت لەسەر فەرمان پێكراوەكان وقەدەغەلێكراوەكان دەوەستێت، خوای گەورە فەرمانێكی پێ دەكات جێ‌ بەجێ‌ دەكات، ئەگەر نەهی لێ‌ بكات دەگەڕێتەوە، ئەگەر ئاوها بو ئەوا كەڕاماتە، بەڵام كەسێك لە مزگەوت نەبینرێت: ئامادەی نوێژی بەیانی نەبێت ئەوا ساحیر وجادوگەرە، بەڵام وەلی خوا ئەگەر شەونوێژ نەكات وبە خەبەر نەیەت لۆمەی خۆی دەكات ودەگیرێت ودەڵێت خوای گەورە ئەمشەو لە سەحەردا فەرموی: كێ دەپاڕێتەوە وەڵامی بدەمەوە، كێ داوای لێ‌ دەكات پێی ببەخشم.
بەڵام من ئەوكاتە خەوتبوم، بۆیە جەرگی دەسوتێ بیر لەوە دەكاتەوە، ناخی ئازاری دەدات. جا ئەگەر كەسێك ئەم وەصفانەی وەلی خوای تێدا نەبو، لەبەرامبەریشدا ئەو وەصفانەی ساحیری تێدا بو، ئەوا بزانە وەلی خوا نیە بەڵكو درۆزنە و وەلی شەیتانە ئەگەر سەر وسیماشی سەروسیمای كەسی مولتەزیم بو.
یاساكەش ئیمامی شافیعی -ڕەحمەتی خوای لێبێت- فێری كردوین هەر كارێكتان بینی كارێكی نائاسایی بو ئەو كاتە خاوەنەكەی دەدەین لە تەرازوی قورئان وسوننەت ئەگەر ڕێكی قورئان وسوننەت بو، ئەهلی جومعە وجوماعەت بو، فەرمانەكانی خوای گەورەی جێ‌ بەجێ‌ دەكرد، ولە نەهیەكانیش دوركەوتەوە ئەوا كەڕاماتە، بەڵام ئەگەر كاروكردەوەكانی ڕێكی قورئان وسوننەت نەبو ئامادەی جومعە وجوماعەت نەدەبو، فەرمانەكانی خوای گەورەی جێ‌ بەجێ‌ نەدەكرد ولە نەهیەكانیش دوردەنەكەوتەوە، ئەوا بەیارمەتی شەیتان كردویەتی نەك بە یارمەتی الرحمان.
ئیبن حەجەر ئەڵێ: (وينبغي أن يعتبر بحال من يقع الخارق منه فإنكان متمسكا بالشريعة متجنبا للموبقات فالذي يظهر على يده من الخوارق كرامة و إلا فهو سحرلأن هي نشأ عن أحد أنواعه كإعانة الشياطين ).
ئیبن تەیمیە ئەفەرموێ: ( لو ذكرَ الرجلُ اللهَ سبحانه وتعالى دائمًا ليلاً ونهارًا معَ غايةِ الزُّهد ، و عَبَدَه مُجْتَهدا فِي عبادتِه ولم يكن متَّبِعًا لذِكْرها لذي أَنْزله -وهو القرآن - كان مِنْ أَوْلياءِ الشيطان وَلَو طَارَ فِيال هَواء أَوْ مَشَى عَلَى الْمَاء ، فإن الشيطان يِحْمِلُه فِي الْهَواء ).
ـــــــــــــــــــــــــــــــ
نووسەر: مامۆستا علي خان
مزگەوتی قازی موحەممەد / كەلار